Papaver somniferum, L.

 

Κοινή ονομασία: Μήκων η υπνοφόρος, Παπαρούνα, Ύπνος, Αφιόνι, White Poppy, dormideira-brava, amapolona, almidera

Οικογένεια: Papaveraceae

Συνώνυμα: Papaver album Mill. - Papaver hortense Hussenot, nom. illeg. - Papaver officinale C. C. Gmel. - Papaver somniferum subsp. hortense Arcang. - Papaver somniferum subsp. nigrum (DC.) Thell. - Papaver somniferum subsp. nigrum Schübl. & G. Martens

Περιγραφή: Είναι ετήσιο ή διετές ποώδες φυτό με ύψους 60 ± 150 εκατοστά. Οι βλαστοί είναι όρθιοι, λαμπεροί, μερικές φορές με λίγες τρίχες σπάνια διακλαδιζόμενοι. Τα φύλλα είναι μεγάλα όρθια, ωοειδή έως επιμήκη, οδοντωτά στη βάση, με βαθιές εγκολπώσεις τα κατώτερα. Άνθη σε μακριούς μίσχους, μεγάλα, μονήρη με 4, 8, πέταλα εύπτωτα, λευκά έως μοβ, γαλάζια ή κόκκινα, μήκους 5 7 εκατοστά. Σέπαλα δύο, γυαλιστερά, με μπουμπούκια που κρέμονται. Υπάρχουν πολυάριθμοι στήμονες με λευκά νήματα και σκούρους ανθήρες. Η ωοθήκη επιφυής, πολυκαρπική, χωρίς στύλο και καλύπτεται από έναν στιγματικό δίσκο χωρισμένο σε 8 ÷ 12 λοβούς. Ανθίζει σχεδόν όλο το χρόνο σε τροπικές περιοχές, ενώ αλλού την άνοιξη και το καλοκαίρι. Ο καρπός είναι κάψα, ωοειδής έως σφαιρική, υαλώδης, μήκους 4, 6 εκατοστά, και διαμέτρου 3,5, 4 εκατοστά.

Βιότοπος: Καλλιεργείται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τη Μικρά Ασία και τη Νοτιοανατολική Ασία, σε όλο τον κόσμο σε διαφορετικές ποικιλίες τόσο ως διακοσμητικό όσο και ως έλαιο. Προτιμά εδάφη πλούσια σε ασβέστιο, που βρίσκονται σε ηλιόλουστες περιοχές. 0 ÷ 1.500 m dl, έως 1300 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Εξάπλωση – Καταγωγή: Φυτό της παραμεσόγειας ζώνης αλλά με επεκτάσεις στα βόρεια και ανατολικά (Ζώνη της αμπέλου, Χάρτης από The Euro+Med PlantBase), Σήμερα σχεδόν όλες τις περιοχές του κόσμου.

Πληροφορίες: Το φυτό καλλιεργείται εμπορικά σε πολλά μέρη του κόσμου, κυρίως στην Ινδία, το Αφγανιστάν, την Κίνα, την Αίγυπτο, το ασιατικό τμήμα της Τουρκίας, το Ιράν, τη νοτιοανατολική Ευρώπη, το Νεπάλ και το Μιανμάρ. Η παπαρούνα και το όπιο έχουν χρησιμοποιηθεί από αμνημονεύτων χρόνων. Το γαλακτώδες εξίδρωμα ή το λατέξ ονομάστηκε opion από τους αρχαίους Έλληνες, προερχόμενο από την λέξη οπός που σημαίνει χυμός, που αργότερα έγινε όπιον το σύγχρονο όνομά του. Το όπιο είναι το αποξηραμένο λατέξ και η δρόγη της παπαρούνας είναι το αποξηραμένο φυτό εκτός από τους σπόρους. Τα εκχυλίσματα της παπαρούνας χρησιμοποιήθηκαν για να εξουδετερώσουν τον πόνο της χειρουργικής επέμβασης κατά τα αρχαία χρόνια, και συνδυάστηκαν επίσης με άλλα φυτικά εκχυλίσματα με ηρεμιστικές ιδιότητες, ως μια πρωτόγονη μορφή αναισθησίας. Τα περισσότερα από αυτά τα ηρεμιστικά φυτά ανήκουν στη βοτανική οικογένεια, Solanaceae. Οι Ρωμαίοι γνώριζαν επίσης ότι η αναισθητική δύναμη των φυτών Solanaceae αυξήθηκε όταν συνδυάστηκαν με εκχυλίσματα από την παπαρούνα. Τον 16ο και 17ο αιώνα στην Ευρώπη, τα παρασκευάσματα οπίου διατέθηκαν στην αγορά ως σκόνη από τους Laudanum και Dover και χρησιμοποιήθηκαν ευρέως για την ανακούφιση του πόνου.

Unani γιατροί χρησιμοποιούν το όπιο για τη θεραπεία μέτριου έως σοβαρού πόνου πλευρίτιδας, ισχιαλγίας και αρθρίτιδας, χρόνιου κρυολογήματος, βήχα λόγω ερεθισμού των νεύρων, οφθαλμίτιδας και χρόνιας δυσεντερίας. Είναι επίσης χρήσιμο στην πρόωρη εκσπερμάτωση, αιματηρή και διώδη μηνιγγίτιδα, μελαγχολία και σχιζοφρένεια. Η κάψα και οι σπόροι περιέχουν ένα μεγάλο ποσοστό σταθερού ελαίου, ανοιχτόχρυσου χρώματος, ευχάριστης οσμής, στεγνώνει εύκολα και χρησιμοποιήθηκε ως τροφή ή καύση σε λαμπτήρες. Πριν από περισσότερα από 200 χρόνια, μεταξύ 1803 και 1805, η φαρμακολογικά δραστική καθαρή ένωση, η μορφίνη, απομονώθηκε από τον Γερμανό φαρμακοποιό, Friedrich Sertürner, από λοβό καρπού παπαρούνας και πιστεύεται ότι είναι η πρώτη απομόνωση ενός δραστικού συστατικού από φυτική πηγή.

Για τις φαρμακευτικές της ιδιότητες, η παπαρούνα χρησιμοποιείται από την προϊστορική εποχή στην Ελλάδα ως φάρμακο ηρεμιστικό, υπνωτικό, καταπραϋντικό. Δραστικές Ουσίες: Μορφίνη, ναρκωτίνη, κωδεϊνη, παπαβερίνη, θηβαΐνη, ναρκεΐνη (αλκαλοειδή του οπίου, δηλαδή του γαλακτώδους πηχτού χυμού, που παράγεται όταν χαράζονται οι κάψες του φυτού και ξηραίνεται στον αέρα), ρητίνη, λίπη, κηρός, λεύκωμα.

Akbar S. (2020) Papaver somniferum L. (Papaveraceae). In: Handbook of 200 Medicinal Plants. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-16807-0_142

0

Fumaria capreolata, L.

Κοινή ονομασία: Φουμάρια η αίγαγρος, Φουμαριά, Καπνόχορτο, Αγριοκουφίτης, Καπνιά, Καπνίτης, White Ramping Fumitory.

Οικογένεια: Papaveraceae

Συνώνυμα: Fumaria pallidiflora Jord. - Fumaria platycalyx Pomel - Fumaria speciosa Jord.

0

Fumaria officinalis, L.

 

Κοινή ονομασία: Φουμάρια η φαρμακευτική, Καπνία η φαρμακευτική, Φουμαριά, Καπνόχορτο, Αγριοκουφίτης, Καπνιά, Καπνίτης, Drug Fumitory, Earth Smoke, fumitory.

Οικογένεια: Papaveraceae

Συνώνυμα: Fumaria tenuiflora (Fr.) Fr.

0

Glaucium corniculatum, (L.) Rudolph.

Κοινή ονομασία: Γλαύκιον το Κερασφόρον, Γλαύκιο, Παπαρούνα, Χασ-χάσι, Blackspot Hornpoppy, Red Horned Poppy.

Οικογένεια: Papaveraceae

Συνώνυμα: Chelidonium corniculatum L. - Glaucium aurantiacum Martrin-Donos - Glaucium corniculatum subsp. phoeniceum (Crantz) Holmboe - Glaucium corniculatum subsp. tricolor (Besser) Holmboe - Glaucium grandiflorum Hayek - Glaucium phoeniceum Crantz - Glaucium rubrum Sm. - Glaucium tricolor Besser

Περιγραφή:  Είναι μονοετές φυτό, τριχωτό, ύψους 25-60 εκατοστά. Τα φύλλα είναι γλαυκόχρωμα, πτερόλοβα, με οδοντωτούς λοβούς, τα ανώτερα περίβλαστα. Πέταλα δισκοειδή, με έντονο κόκκινο χρώμα, συνήθως με μαύρη κηλίδα στη βάση. Οι στήμονες έχουν νήματα και ανθήρες μαύρους. Ο καρπός είναι επιμήκης κάψα. Ανθίζει Μάρτιο έως Μάιο.

Βιότοπος:  Απαντάται σε καλλιεργούμενους και ακαλλιέργητους αγρούς, λιβάδια και πλαγιές έως τα 600 μέτρα.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Ευρώπη, Δ. Ασία και Β Αφρική.

Πληροφορίες: Η γεύση του είναι πικρή και καυτερή. Έχει εισαχθεί στην Β. Αμερική ως ζιζάνιο καλλιεργειών.

0

Glaucium flavum, Retz.

Κοινή ονομασία: Παπαρούνα της θάλασσα, yellow hornpoppy 

Οικογένεια: Papaveraceae. 

Συνώνυμα: Glaucium fulvum Sm., Glaucium luteum Scop., Glaucium serpieri Heldr. 

Περιγραφή: Είναι διετές ή πολυετές ψηλό φυτό έως 90 εκατοστά με γαλακτώδες χυμό. Τα φύλλα της βάσης πτεροειδή με οδοντωτούς λοβούς, ενώ του βλαστού είναι μικρότερα λεία περίβλαστα αβαθώς έλοβα. Άνθη κίτρινα μεγάλα εντυπωσιακά, μονήρη ή κατά ζεύγη. Σέπαλα λεία πέταλα 4 με μήκος 3-4 εκατοστά. Στήμονες πολυάριθμοι κίτρινοι. Καρπός γραμμοειδής κάψα. Ανθίζει Μάιο με Αύγουστο. 

Βιότοπος: Απαντάται σε παραθαλάσσιες αμμώδεις τοποθεσίες και παράκτιες πεδιάδες από 0-100 μέτρα.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Είναι χαρακτηριστικό φυτό των ακτών της Μεσογείου και του Ατλαντικού. 

Πληροφορίες: H παπαρούνα αυτή εκκρίνει ένα κίτρινο χυμό ο οποίος είναι δηλητηριώδης. Το φυτό το χρησιμοποιούσαν στην αρχαιότητα σαν καθάρσιο.

0

Papaver rhoeas Παπαρούνα, corn poppy, corn rose, field poppy.

--> -->

Η παπαρούνα Papaver rhoeas (Μήκων η Ροιάς ή παπαρούνα η κοινή ή των λιβαδιών), είναι ένα από τα πιο δημοφιλή, άγρια φυτά στην Ευρώπη, τόσο για την εξαιρετική ομορφιά της, όσο και για τις αναμνήσεις που συνειρμικά κουβαλά από τα παιδικά μας χρόνια. Είναι ποώδες ετήσιο φυτό με διάφορα χρώματα στα άνθη του που συναντάτε κυρίως σε ψυχρές και εύκρατες περιοχές.

Η θεά Αφροδίτη ερωτεύτηκε έναν κοινό θνητό κυνηγό, τον Άδωνη που μια μέρα τραυματίστηκε πολύ σοβαρά κυνηγώντας ένα αγριογούρουνο. Η Αφροδίτη, που τον παρακολουθούσε στενά, πανικοβλήθηκε και ενώ έτρεχε ξυπόλυτη τρυπήθηκε, και το αίμα της έβαψε κόκκινα κάποια λουλούδια. Έτσι, λέει ο μύθος, γεννήθηκε η παπαρούνα Η παπαρούνα επίσης ήταν ιερό φυτό της θεάς Δήμητρας καθώς σαν παράσιτο των σιτηρών συμβόλιζε την παρουσία της Δήμητρας στα ανοιξιάτικα σπαρτά. Απαραίτητη στα Ελευσίνια Μυστήρια όπου στις πομπές στόλιζαν τα αγάλματα της θεάς με άνθη παπαρούνας.

Οι αρχαίοι γνώριζαν καλά τις υπνωτικές και ναρκωτικές ιδιότητες του φυτού, καθώς οι γιοι του Άδη, ο Ύπνος και ο Θάνατος, παριστάνονται να κρατούν παπαρούνες στα χέρια τους. Είναι προφανής ο συμβολισμός της χρήσης του φυτού καθώς από τον ύπνο που μπορεί να προκαλέσει η κοινή παπαρούνα P. Rhoeas, φθάνουμε στον θάνατο που μπορεί να προκαλέσει η οπιούχος παπαρούνα P. somniferum.

Η χριστιανική παράδοση θέλει την παπαρούνα να φυτρώνει κάτω από το σταυρό του Χριστού στο Γολγοθά και να δέχεται το αίμα του Εσταυρωμένου στα πέταλά της, σταγόνες που της χάρισαν το κατακόκκινο χρώμα της. Στην αρχαιότητα οι σπόροι της χρησιμοποιούνταν στην παρασκευή ψωμιών τους «μακωνίδες άρτους». Η χρήση της παπαρούνας, και συγκεκριμένα των σπερμάτων της, ως μπαχαρικού είναι γνωστή από τους προϊστορικούς χρόνους, καθώς βρέθηκαν σπόρια σε ανασκαφές που έγιναν σε παραλίμνιους οικισμούς στην Ελβετία.

Βοτανικά χαρακτηριστικά

Η παπαρούνα Papaver rhoeas, είναι αγγειόσπερμο, δικότυλο, ετήσιες πόες, που αναπτύσσεται εύκολα από σπόρους. Oι παπαρούνες ανήκουν στην οικογένεια Papaveraceae (Παπαβερίδες) της τάξης Papaverales.

Οι βλαστοί καλύπτονται σε όλο το μήκος τους από τριχίδια ιδιαίτερα στο ανθοφόρο τμήμα τους. Οι ποδίσκοι των λουλουδιών είναι αρκετά λεπτοί, και στηρίζουν τα μονήρη, εποχιακά άνθη. Το μπουμπούκι κρέμεται ανάποδα, προς τα κάτω, και παίρνει την κανονική του θέση λίγο πριν ανθίσει. Τα νέα φύλλα έχουν την μορφή επίπεδης ροζέτας λογχοειδή χωρίς λοβούς με τρίχες. Τα μεγαλύτερα είναι έμμισχα, και εκφύονται αντίθετα επάνω στο βλαστό και διαιρούνται τόσο βαθιά, σαν φτερά ή ψαροκόκαλα, ώστε κάθε τμήμα (λοβός φύλλου) να είναι ανεξάρτητος. Έχουν επίσης ένα αδρά οδοντωτό περίγραμμα.

Το άνθος αποτελείται από 2 χνουδωτά σέπαλα που καλύπτουν το υπόλοιπο άνθος και πέφτουν όταν αυτό αποκαλυφθεί εντελώς. Τα πέταλα είναι 4 από ανοιχτό κόκκινο μέχρι κόκκινο-κρεμεζί χρώμα, έχοντας συχνά μια σκούρα σταγόνα στη βάση. Είναι εύπτωτα και το μέγεθός τους ποικίλει αρκετά, αλλά μια μέση τιμή της διαμέτρου τους είναι περίπου τα 50 χιλ. Στο κέντρο υπάρχει ένας σφαιρικός ή σε σχήμα κούπας ύπερος που έχει απαλό πράσινο χρώμα με πιο σκούρες ακτινωτές λωρίδες στην κορυφή. Η βάση του ύπερου είναι περικυκλωμένη από πολλούς μαύρους στήμονες με ανθήρες που καλύπτονται από απαλή κίτρινη ή γκριζωπή γύρη.Ο καρπός είναι ποροραγής κάψα με χρώμα ανοιχτό πράσινο που γίνεται κιτρινωπό ή ανοιχτόχρωμο καφέ, όταν οι σπόροι ωριμάσουν. Οι σπόροι είναι μικροσκοπικοί (1 χιλ.), καφετί, νεφροειδούς σχήματος, που διασπείρονται με την βοήθεια του αέρα από τους πόρους στο πάνω μέρος του καλύμματος της κάψας. Κάθε φυτό παράγει περίπου 20000 σπόρους.

0