Papaver somniferum, L.

 

Κοινή ονομασία: Μήκων η υπνοφόρος, Παπαρούνα, Ύπνος, Αφιόνι, White Poppy, dormideira-brava, amapolona, almidera

Οικογένεια: Papaveraceae

Συνώνυμα: Papaver album Mill. - Papaver hortense Hussenot, nom. illeg. - Papaver officinale C. C. Gmel. - Papaver somniferum subsp. hortense Arcang. - Papaver somniferum subsp. nigrum (DC.) Thell. - Papaver somniferum subsp. nigrum Schübl. & G. Martens

Περιγραφή: Είναι ετήσιο ή διετές ποώδες φυτό με ύψους 60 ± 150 εκατοστά. Οι βλαστοί είναι όρθιοι, λαμπεροί, μερικές φορές με λίγες τρίχες σπάνια διακλαδιζόμενοι. Τα φύλλα είναι μεγάλα όρθια, ωοειδή έως επιμήκη, οδοντωτά στη βάση, με βαθιές εγκολπώσεις τα κατώτερα. Άνθη σε μακριούς μίσχους, μεγάλα, μονήρη με 4, 8, πέταλα εύπτωτα, λευκά έως μοβ, γαλάζια ή κόκκινα, μήκους 5 7 εκατοστά. Σέπαλα δύο, γυαλιστερά, με μπουμπούκια που κρέμονται. Υπάρχουν πολυάριθμοι στήμονες με λευκά νήματα και σκούρους ανθήρες. Η ωοθήκη επιφυής, πολυκαρπική, χωρίς στύλο και καλύπτεται από έναν στιγματικό δίσκο χωρισμένο σε 8 ÷ 12 λοβούς. Ανθίζει σχεδόν όλο το χρόνο σε τροπικές περιοχές, ενώ αλλού την άνοιξη και το καλοκαίρι. Ο καρπός είναι κάψα, ωοειδής έως σφαιρική, υαλώδης, μήκους 4, 6 εκατοστά, και διαμέτρου 3,5, 4 εκατοστά.

Βιότοπος: Καλλιεργείται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τη Μικρά Ασία και τη Νοτιοανατολική Ασία, σε όλο τον κόσμο σε διαφορετικές ποικιλίες τόσο ως διακοσμητικό όσο και ως έλαιο. Προτιμά εδάφη πλούσια σε ασβέστιο, που βρίσκονται σε ηλιόλουστες περιοχές. 0 ÷ 1.500 m dl, έως 1300 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Εξάπλωση – Καταγωγή: Φυτό της παραμεσόγειας ζώνης αλλά με επεκτάσεις στα βόρεια και ανατολικά (Ζώνη της αμπέλου, Χάρτης από The Euro+Med PlantBase), Σήμερα σχεδόν όλες τις περιοχές του κόσμου.

Πληροφορίες: Το φυτό καλλιεργείται εμπορικά σε πολλά μέρη του κόσμου, κυρίως στην Ινδία, το Αφγανιστάν, την Κίνα, την Αίγυπτο, το ασιατικό τμήμα της Τουρκίας, το Ιράν, τη νοτιοανατολική Ευρώπη, το Νεπάλ και το Μιανμάρ. Η παπαρούνα και το όπιο έχουν χρησιμοποιηθεί από αμνημονεύτων χρόνων. Το γαλακτώδες εξίδρωμα ή το λατέξ ονομάστηκε opion από τους αρχαίους Έλληνες, προερχόμενο από την λέξη οπός που σημαίνει χυμός, που αργότερα έγινε όπιον το σύγχρονο όνομά του. Το όπιο είναι το αποξηραμένο λατέξ και η δρόγη της παπαρούνας είναι το αποξηραμένο φυτό εκτός από τους σπόρους. Τα εκχυλίσματα της παπαρούνας χρησιμοποιήθηκαν για να εξουδετερώσουν τον πόνο της χειρουργικής επέμβασης κατά τα αρχαία χρόνια, και συνδυάστηκαν επίσης με άλλα φυτικά εκχυλίσματα με ηρεμιστικές ιδιότητες, ως μια πρωτόγονη μορφή αναισθησίας. Τα περισσότερα από αυτά τα ηρεμιστικά φυτά ανήκουν στη βοτανική οικογένεια, Solanaceae. Οι Ρωμαίοι γνώριζαν επίσης ότι η αναισθητική δύναμη των φυτών Solanaceae αυξήθηκε όταν συνδυάστηκαν με εκχυλίσματα από την παπαρούνα. Τον 16ο και 17ο αιώνα στην Ευρώπη, τα παρασκευάσματα οπίου διατέθηκαν στην αγορά ως σκόνη από τους Laudanum και Dover και χρησιμοποιήθηκαν ευρέως για την ανακούφιση του πόνου.

Unani γιατροί χρησιμοποιούν το όπιο για τη θεραπεία μέτριου έως σοβαρού πόνου πλευρίτιδας, ισχιαλγίας και αρθρίτιδας, χρόνιου κρυολογήματος, βήχα λόγω ερεθισμού των νεύρων, οφθαλμίτιδας και χρόνιας δυσεντερίας. Είναι επίσης χρήσιμο στην πρόωρη εκσπερμάτωση, αιματηρή και διώδη μηνιγγίτιδα, μελαγχολία και σχιζοφρένεια. Η κάψα και οι σπόροι περιέχουν ένα μεγάλο ποσοστό σταθερού ελαίου, ανοιχτόχρυσου χρώματος, ευχάριστης οσμής, στεγνώνει εύκολα και χρησιμοποιήθηκε ως τροφή ή καύση σε λαμπτήρες. Πριν από περισσότερα από 200 χρόνια, μεταξύ 1803 και 1805, η φαρμακολογικά δραστική καθαρή ένωση, η μορφίνη, απομονώθηκε από τον Γερμανό φαρμακοποιό, Friedrich Sertürner, από λοβό καρπού παπαρούνας και πιστεύεται ότι είναι η πρώτη απομόνωση ενός δραστικού συστατικού από φυτική πηγή.

Για τις φαρμακευτικές της ιδιότητες, η παπαρούνα χρησιμοποιείται από την προϊστορική εποχή στην Ελλάδα ως φάρμακο ηρεμιστικό, υπνωτικό, καταπραϋντικό. Δραστικές Ουσίες: Μορφίνη, ναρκωτίνη, κωδεϊνη, παπαβερίνη, θηβαΐνη, ναρκεΐνη (αλκαλοειδή του οπίου, δηλαδή του γαλακτώδους πηχτού χυμού, που παράγεται όταν χαράζονται οι κάψες του φυτού και ξηραίνεται στον αέρα), ρητίνη, λίπη, κηρός, λεύκωμα.

Akbar S. (2020) Papaver somniferum L. (Papaveraceae). In: Handbook of 200 Medicinal Plants. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-16807-0_142

0

Rhamnus alaternus, L.

Κοινή ονομασία: Ράμνος ο αλάτερνος, Χρυσόξυλον, Φιλύκα, Λευκάγκαθο, Κιτρινόξυλο, Ελαίτρινος, Αμπαλόρος, Λατσιχερά, Λατσιχερά, Καψουλιά, Καζουλόρραχος, Γρυνόξυλο, Γρουσόξυλον,  Alaterne, Mediterranean Buckthorn.

Οικογένεια: Rhamnaceae

Συνώνυμα: Rhamnus alaternus L. subsp. Alaternus - Rhamnus myrtifolia Willk. -Rhamnus clusii Willd.

Περιγραφή: Είναι σφαιρικός, αειθαλής θάμνος με ύψος 3- 5 μέτρα και διάμετρο 1,5 -2 μέτρα. Οι νεαροί βλαστοί έχουν κόκκινο χρώμα. Τα φύλλα είναι γυαλιστερά, πράσινα, δερματώδη, ελλειπτικά ή ωοειδή με οδοντωτά χείλη, αντίθετα 2-5 εκατοστά. Τα άνθη έχουν πρασινοκίτρινο χρώμα και εκφύονται σε ταξιανθίες βότρυ στις μασχάλες νεαρών βλαστών. Τα αρσενικά με 4 στήμονες και ένα υποανάπτυκτο ύπερο, τα δε θηλυκά με μία πολύχωρη ωοθήκη, όρθια σέπαλα και ψηλό στύλο που καταλήγει σε τετραμερές στίγμα. Ανθίζει από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο. Ο καρπός είναι ράγα κόκκινος που αργότερα γίνεται μαύρος με 2 έως 4 σπόρους.

Βιότοπος: Αναπτύσσεται σε ηλιόλουστες και ημισκιερές θέσεις, ακόμα και σε ξηρά, παραθαλάσσια και φτωχά εδάφη Θαμνότοπους, βραχώδη πλαγιές, ξέφωτα δασών, ακαλλιέργητοι αγροί και παρυφές καλλιεργούμενων αγρών, ελαιώνες, πρανή δρόμων, έως 700 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Εξάπλωση – Καταγωγή: Φυτό της παραμεσόγειας ζώνης (Χάρτης από The Euro+Med PlantBase).

Πληροφορίες: Το Rhamnus alaternus L. μοιάζει πολύ με το Phillyrea latifoglia L., με το οποίο μοιράζεται εν μέρει το βιότοπο. Οι κύριες διαφορές είναι ότι Το Phillyrea latifoglia L. έχει πάντα αντίθετα φύλλα, πάντα τετράμετρα άνθη με πέταλα και ξύλο που εάν χαράσσεται δεν εκπέμπει δυσάρεστη οσμή. Είναι καλό μελισσοκομικό φυτό που δίνει άφθονη γύρη αλλά και νέκταρ σε μια δύσκολη εποχή. Καλλωπιστικό φυτό.

0

Colchicum bivonae, Guss

 Κοινή ονομασία: Κολχικό του Μπιβόνα

Οικογένεια: Colchicaceae

Συνώνυμα: Colchicum lusitanum Brot. - Colchicum autumnale subsp. algeriense Batt. -Colchicum actupii Fridl. - Colchicum latifolium Sm. - Colchicum autumnale var. bivonae (Guss.) Fiori.

0

Teucrium Chamaedrys, L.

Κοινή ονομασία: Τεύκριο χαμαιδρύς, Λαγοκοιμιθιά, Λαγοτσιμιθιά, Αντωναίδα, Χαμαιδρυά, Βοτάνι της Αγάπης, Βοτάνι της Παναγίας, Wall germander, germander.

Οικογένεια: Lamiaceae

Συνώνυμα: Teucrium multiflorum L. - Teucrium veronicifolium Salisb.

Περιγραφή: Πολυετής μικρός θάμνος, με ξυλώδεις βλαστούς στην βάση, πράσινο-γκριζωπούς ή καφέ χρώματος, πολύ τριχωτούς ειδικά σε ορεινές περιοχές. Το ριζικό σύστημα είναι έντονα διακλαδισμένο και παράγει πολλούς λεπτούς όρθιους ανθοφόρους βλαστούς 20-30 (40) εκατοστά ύψος. Τα φύλλα είναι έντονα, σκούρα πράσινα, δερματώδη, αντίθετα, οξύληκτα, οδοντωτά τα χαμηλότερα με κοντό μίσχο. Τα άνθη είναι ρόδινα σε σπονδύλους. Ανθίζει Μάιο έως Αύγουστο.

Βιότοπος: Απαντάται σε πετρώδεις πλαγιές και ορεινά λιβάδια 300-2300 μέτρα.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Μεσογειακό είδος με ευρύτερη εξάπλωση προς τα βόρεια.

Πληροφορίες: Το φυτό είναι γνωστό για την ηπατοτοξικότητά του αν και χρησιμοποιήστε ευρέως για δίαιτες. Η Teucrin A και η Teuchamaedryn A είναι τα κύρια τοξικά συστατικά του διτερπενοειδούς κλάσματος του T. Chamaedrys*.

*Gori L, Galluzzi P, Mascherini V, Gallo E, Lapi F, Firenzuoli F, et al. Two Contemporary Cases of Hepatitis Associated with Teucrium Chamaedrys L. Decoction Use.  Case Reports and Review of Literature. Basic Clin.  Pharmacol.  Toxicol, 2011; 109(6): 521-526.

Ετυμολογία chamaedrys (χαμαί + δρυς) = χαμηλά στο έδαφος και από τα φύλλα του που μοιάζουν με της δρυός. 

0

Ptilostemon gnaphaloides, (L.) Less. subsp. pseudofruticosus, (Pamp.) Greuter

Κοινή ονομασία: Πτιλόστεμο το γναφαλοϊδές υποείδος ο φευδοθαμνώδης

Οικογένεια: Asteraceae

Συνώνυμα: Ptilostemon gnaphaloides (Cyr.) Soják subsp. pseudofructicosus (Pamp.) Greuter - Cirsium chamaepeuce (L.) Ten., - Chamaepeuce fruticosa (Desf.) DC.

Περιγραφή: Μικρός θάμνος με ύψος μέχρι 1 μέτρο και χνουδωτούς ανθοφόρους βλαστούς. Τα φύλλα είναι γραμμοειδή με πυκνό άσπρο χνούδι στην κάτω επιφάνεια. Αυτά της βάσης είναι ελαφρώς διευρυμένα, μυτερά και μικρότερα από τα υπόλοιπα. Ανθίζει από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούλιο

Βιότοπος: Απαντάται σε βραχώδεις θέσεις που βρίσκονται κοντά σε θάλασσα και ξέφωτα πευκοδασών, πετρώδεις πλαγιές, σχισμές βράχων και κρημνούς έως τα 100 μέτρα Υψόμετρο.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Είναι της φυτό ανατολικής Μεσογείου.

Πληροφορίες: το P. Gnaphaloides subsp. speudofruticosus εμφανίζει παρόμοιες οικολογικές απαιτήσεις  με το P. Chamaepeuce.

0

Rhus coriaria, L.

Κοινή ονομασία: Ρους ο βυρσοδεψικός, Σουμάκι, Ρούδι, Βρύσο, Βυρσιά, Tanner's Sumach, Sicilian Sumac

Οικογένεια: Anacardiaceae

Συνώνυμα: Rhus cotinus L. - Toxicodendron coriaria (L.) Kuntze -- Rhus ornifolia Pall. ex Gueldenst

Περιγραφή: Αειθαλής (πιο σπάνια φυλλοβόλος) θάμνος ή μικρό δέντρο έως 3 μέτρα ύψος. Τα φύλλα είναι εναλλασσόμενα, σύνθετα, περιττόληκτα δερματώδη. Τα φυλλάρια είναι ωοειδή έως επιμήκη, με περίμετρο οδοντωτή. Τα άνθη είναι μικρά, 5μερή, τα οποία σχηματίζουν μασχαλιαίες ή ακραίες φόβες 10 εκατοστά. Ανθίζει από Ιούλιο έως Αύγουστο. Ο καρπός είναι δρύπη.

Βιότοπος: Σε περιοχές με υψόμετρο από 800 έως 1400 μέτρα.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Απαντάται σε όλη σχεδόν τη Μεσόγειο με το εύρος του είδους να έχει πλέον αναγνωριστεί ως το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν (IUCN, 2007).

Πληροφορίες: Η ονομασία Ρούδι προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη ρους ενώ η ονομασία σουμάκι από την αραβική summaq που σημαίνει κόκκινο. Χρησιμοποιείται ευρέως στην κουζίνα της ανατολής όπου πολλές φορές το χρησιμοποιούν αντί για λεμόνι ή ξύδι. Παλαιότερα χρησιμοποιείτο στην βυρσοδεψία.

0

Hypericum barbatum, Jacq.

 Κοινή ονομασία: Υπερικό το πωγωνοφόρο, υπέρικο, βάλσαμο.

Οικογένεια: Hypericaceae

Συνώνυμα: Hypericum barbatum subsp. macedonicum (Boiss. & Orph.) Jordanov & Kozuharov - Hypericum macedonicum Boiss. & Orph. - Hypericum trichanthum Boiss. & Spruner.

0

Salvia sclarea, L.

Κοινή ονομασία: Σάλβια η ερυθρανθής, Άγιος Γιάννης, Γοργόγιαννη

Οικογένεια: Lamiaceae

Συνώνυμα: Aethiopis sclarea (L.) Fourr. - Salvia altilabrosa Pan - Salvia calostachya Gand. - Salvia coarctata Vahl - Salvia foetida Lam. - Salvia haematodes Scop., nom. illeg. - Salvia lucana Cavara & Grande - Salvia pamirica Gand. - Salvia simsiana Schult. - Salvia turkestanica Noter - Sclarea tingitana (Etl.) Raf. - Sclarea vulgaris Mill.

0

Allium subhirsutum, L.

Κοινή ονομασία: Άλλιο το υπόδασυ, Άγριο σκόρδο, τριχωτό σκόρδο, Wild Garlic.

Οικογένεια: Amaryllidaceae

Συνώνυμα: Allium brachystemon Redouté

Περιγραφή: Πολυετές βολβώδεις πόα, με λεπτό, όρθιο, κυλινδρικό βλαστό που φτάνει τα 50 εκατοστά ύψος. Τα φύλλα είναι 2-3 επιμήκη, εριώδη, τριχωτά χαρακτηριστικά του είδος. Ο βολβός είναι μικρός, στρογγυλός, με χιτώνα τραχύ καστανού χρώματος. Η σπάθη είναι απλή ή με 2 έως 3 λοβούς μικρότερους του σκιαδίου. Τα άνθη είναι εξαμερή, λευκά έως υπόλευκα, με τα πέταλα των αντωοειδή ή λογχοειδή 3 χ (6) 7 (9) εκατοστά. οι στήμονες είναι μικρότεροι του περιγονίου. Ο καρπός είναι μια κάψα με τρία μέρη και περιέχει από 1-2 σπόρους. Ανθίζει Μάρτιο έως Μάιο.

Βιότοπος: Ακαλλιέργητα χωράφια, βοσκοτόπια, λιβάδια, πετρώδεις θαμνότοπους και δάση έως τα 600 μέτρα.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Φυτό της μεσογειακής λεκάνης.

Πληροφορίες: Τα φύλλα και οι βολβοί είναι βρώσιμα ωμά ή μαγειρεμένα με ήπια και γλυκιά γεύση σκόρδου.

0

Anthemis tomentosa, L.

Κοινή ονομασία: Ανθεμίς η εριώδης, Woolly Chamomile

Οικογένεια: Asteraceae

Συνώνυμα: Anthemis muenteriana Boiss. - Anthemis peregrina L.

0

Matthiola tricuspidata,(L.) R. Br.

Κοινή ονομασία: Ματθιόλα η τρικέρατη, Βιολέτα του Γυαλού, Mediterranean Stock

Οικογένεια: Brassicaceae

Συνώνυμα: Cheiranthus tricuspidatus L. - Matthiola tricuspidata subsp. pseudoxyceras Jafri

0

Poterium spinosum, L.

Κοινή ονομασία: Σαρκοποτήριο το ακανθώδες, αστοιβή, αφάνα, Αστοιβίδα, Κοκκιναστουβιά, Πίσουρο, Αχυροστοιβάδα, Pricky Burnet, Thorny Burnet, Brushwood.

Οικογένεια: Rosaceae

Συνώνυμα: Pimpinella spinosa (L.) Gaertn. - Sanguisorba spinosa (L.) Bertol. - Sarcopoterium spinosum (L.) Spach

Περιγραφή: Είναι ένας πολυετής χαμηλός, πυκνός και σφαιρικός, πολύκλαδος και ακανθωτός θάμνος έως 60 εκατοστά. Ο βλαστός στην αρχή είναι τριχωτός και αργότερα τα κλαδιά καταλήγουν σε δίχρωμα και χωρίς φύλλα αγκάθια. Τα φύλλα σύνθετα περιτόλυκτα, με 9-15 ωοειδή φυλλάρια (4-6 mm), γυαλιστερά, με λευκό χνούδι στην κάτω πλευρά και γυριστά περιθώρια. Τα άνθη είναι μονογενή, πρασινωπά, σε επιμήκεις ή σφαιροειδής κεφαλές. Στο πάνω μέρος του κεφαλιού είναι θηλυκά και έχουν φτερωτό ρόδινο ή κόκκινο στίγμα. Τα χαμηλότερα από αυτά είναι αρσενικά με πολλούς κίτρινους (10-30) προεξέχοντες στήμονες τα πέταλα απουσιάζουν. Άνθιση Φεβρουάριο έως Απρίλιο. Καρποί μικροί, κόκκινοι και σαρκώδεις.

Βιότοπος: Ασβεστολιθικά ξηρά, φτωχά, άγονα και βραχώδη εδάφη , ακαλλιέργητα χωράφια, έως 500 μέτρα υψόμετρο.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Φυτό με περιορισμένη εμβέλεια στις ακτές της Μεσογείου.

Πληροφορίες: Χαρακτηριστικός θάμνος των φρυγανικών οικοσυστημάτων της Ελλάδας.

Ο εποχιακός διμορφισμός των φύλλων του, (μικρά φύλλα το καλοκαίρι, μεγάλα το χειμώνα) επιτρέπει στο φυτό να επιβιώνει σε ξηρό και θερμό περιβάλλον. Αυτό αναφέρεται ως στρατηγική της διαφυγής από την ακραία υδατική καταπόνηση.

 Ολόκληρος ο θάμνος χρησιμοποιείται ως καύσιμο, για την κατασκευή φραχτών και για την κατασκευή σκούπας. Μία από τις πιο αναφερόμενες φαρμακευτικές ενδείξεις είναι η χρήση του φλοιού της ρίζας κατά του διαβήτη. Ο συνδυασμός της κλωνικής και σεξουαλικής αναπαραγωγής του φυτού συμβάλλει στη μακροχρόνια επιβίωση και κυριαρχία του.

Το εκχύλισμα του φυτού, έχει αποτελέσματα που μιμούνται εκείνα της ινσουλίνης και παρέχουν τη βάση για την αντιδιαβητική δραστηριότητα του εκχυλίσματος.

Smirin P 1, Taler D , Abitbol G, Brutman-Barazani T, Kerem Z, Sampson SR, Rosenzweig T. 2010. Sarcopoterium spinosum extract as an antidiabetic agent: in vitro and in vivo study. J Ethnopharmacol. May 4;129(1):10-7. doi: 10.1016/j.jep.2010.02.021. Epub 2010 Feb 26.

0