Aegonychon purpurocaeruleum, (L.) Holub

Κοινή ονομασία: Βούγλωσσο το κυανοπόρφυρο, Purple Gromwell, Blue Gromwell, pourpre-bleu

Οικογένεια: Boraginaceae

Συνώνυμα: Aegonychon repens (Stokes) S. F. Gray - Buglossoides purpurocaerulea (L.) I. M. Johnst. - Lithospermum lucanum N. Terracc. - Lithospermum purpurocaeruleum L. - Lithospermum repens Stokes - Margarospermum purpurocaeruleum (L.) Opiz

Περιγραφή: Πολυετής πόα με ρίζωμα και πολλούς λεπτούς, αδύνατους, όρθιους βλαστούς μήκους 15-60 (-70) εκατοστών. Όλο το φυτό φέρει μικρές σκληρές τρίχες. Έχει άγονες παραφυάδες κατακείμενες ή κυρτές συχνά ριζοβολημένες στην άκρη. Τα φύλλα είναι λογχοειδή ελλειπτικά οξεία στενούμενα 4-8 εκατοστά μήκος και 0,7-1,5 εκατοστά πλάτος. Κάθε βλαστός έχει 2-3 κυματοειδής ταξιανθίες με 3-8 άνθη η κάθε μία. Η στεφάνη στα άνθη είναι χνουδωτή, στην αρχή ιώδης - πορφυρή και στην συνέχεια φωτεινό κυανό χρώμα. Ο καρπός είναι ωοειδές στρογγυλό, λευκό κάρυο. Ανθίζει από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο.

Βιότοπος: Φύεται διεσπαρμένο σε υγρές τοποθεσίες, ανοιχτά δάση και όρια δασών, πετρώδεις θαμνότοπους από τα 200 έως τα 1000 μέτρα.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Ευρέως διαδεδομένο ζιζάνιο, Νότια και Κεντρική Ευρώπη, από το Βέλγιο και την Ισπανία στο νότιο τμήμα της Ουκρανίας και της Ρωσίας, την Υπερκαυκασία, τη Μικρά Ασία και τη Β. Ιράν.

Πληροφορίες: Το Lithospermum purpurocaeruleum είναι φυτό ξενιστής για τα μακροκέρατα σκαθάρια Opsilia molybdaena. Μερικές φορές καλλιεργείται σε κήπους και πάρκα ως καλλωπιστικό φυτό.

 

0

Verbascum xanthophoeniceum, Griseb.

Κοινή ονομασία: Βερμπάσκο το ξανθοκόκκινο, Mulleins

Οικογένεια: Scrophulariaceae

Συνώνυμα: 

Περιγραφή: Είναι πολυετές ποώδες φυτό, σχετικά σπάνιο, με ύψος έως 40 εκατοστά. Τα φύλλα της βάσης εκπτύσσονται νωρίς την άνοιξη και σχηματίζουν ρόδακα επίπεδο με το έδαφος. Είναι σκούρα- πράσινα με ιώδεις αποχρώσεις, σκληρά, δερματώδη και γεμάτα νευρώσεις. Ο βλαστός είναι ένας ανά ρόδακα πάνω στον οποίο διαδοχικά σχηματίζονται τα άνθη. Πριν ανοίξουν τα άνθη είναι πολυγωνικά πεντάγωνα, καφέ πράσινα ιώδη και στη συνέχεια γίνονται κίτρινα πορτοκαλί με τριχωτούς πορφυρούς στήμονες. Χαρακτηριστικοί είναι και οι μακριοί ποδίσκοι. Ανθίζει Απρίλιο και Μάιο.

Βιότοπος: Φύεται σε υγρά φυλλοβόλα δάση και σκιερά μέρη.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Αυτοφυές φυτό της Β. Ελλάδας, των Ν. Βαλκανίων και της E. Τουρκίας

Πληροφορίες: Έχει μεγάλη ομοιότητα με το V. phoeniceum, που αντί για κίτρινα λουλούδια έχει ιώδη. Χρησιμοποιείται παραδοσιακά ως φαρμακευτικό λόγω του ότι έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.

It is rich in phenylethanoid and iridoid metabolites whose anti-inflammatory properties are under characterization.

Petya Dimitrova, Emanuela Kostadinova, Viktoriya Milanova, Kalina Alipieva, Milen Georgiev and Nina Ivanovska (2012). Antiinflammatory Properties of Extracts and Compounds Isolated from Verbascum xanthophoeniceum Griseb. Phytother. Res. 26: 1681–1687

0

Geum urbanum, L.

Κοινή ονομασία: Γκέο το αστικό, Καρυοφύλλι, Yellow Avens

Οικογένεια: Rosaceae

Συνώνυμα: Caryophyllata officinalis Moench, nom. illeg. - Caryophyllata urbana (L.) Scop. - Caryophyllata vulgaris Lam., nom. illeg. - Geum hederifolium C. C. Gmel. - Geum hirtum Wahlb. - Geum hyrcanum Fisch. & C. A. Mey. - Geum ibericum Boiss. - Geum klattianum Peterm. - Geum rivale subsp. urbanum (L.) Á. Löve & D. Löve - Geum robustum Schur - Geum roylei F. Bolle - Geum rubifolium Lej. - Geum sordidum Salisb., nom. illeg. - Geum vidalii Sennen non Franch. & Sav. 1878] - Streptilon odoratum Raf., nom. illeg.

Περιγραφή: Πολυετές, ποώδες χνουδωτό φυτό με εύρωστο ρίζωμα που φθάνει σε ύψος τα 60 εκατοστά. Ο βλαστός είναι διακλαδισμένος, όρθιος, με μικρές τρίχες σε όλο το μήκος του. Τα φύλλα της βάσης είναι πτεροειδή, με μεγάλο επάκριο φυλλάριο, ελαφρά οδοντωτά. Τα φύλλα του βλαστού συχνά τρίλοβα, προοδευτικά μικρότερα προς τα πάνω. Τα άνθη κίτρινα με 5 πέταλα, μονήρη με μακριούς ποδίσκους. Έχει χαρακτηριστικό μικρό επικαλύκιο. Ο καρπός αχαίνιο χωρίς ποδίσκο, με τρίχες και μακριούς διατηρημένους αγκιστροειδής στύλους. Ανθίζει από Μάιο και ολόκληρο το καλοκαίρι.

Βιότοπος: Φύεται σε σκιερά μέρη, λιβάδια, ξέφωτα δασών και ορεινά μονοπάτια σε υψόμετρο από 500-2000 μέτρα.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Παντού στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Έχει εισαχθεί στην Β. Αμερική και την Αυστραλία.

Πληροφορίες: Στυπτικό φυτό χρησιμοποιείται για λοιμώξεις του πεπτικού συστήματος. Η ρίζα έχει χρώμα βιολετί εσωτερικά και όταν τρίβεται δυνατά, μυρίζει όπως τα γαρύφαλλα. Χρησιμοποιείται ως καρύκευμα αλλά και για τον αρωματισμό μπύρας 

0

Ajuga chamaepitys, (L.) Schreb.

Κοινή ονομασία: Αγιούγκα (άζυγος) η χαμαιπίτυς, δωδεκάνθι, λιβανόχορτο, Chamepitys, Yellow Bugle

Οικογένεια: Lamiaceae

Συνώνυμα: Bugula chamaepithys (L.) Scop. - Bulga chamaepitys (L.) Kuntze - Chamaepitys vulgaris Link - Teucrium chamaepitys L. - Ajuga pseudochia Schostak. - Chamaepitys trifida Dumort.

Περιγραφή: Μονοετής ή διετής πόα, με έντονη οσμή και πολυκύτταρες τρίχες, με βλαστό διακλαδισμένο από τη βάση του, έρποντα 25 εκατοστά ύψος. Τα φύλλα του βλαστού είναι άμισχα με έλασμα τρισχιδές, σε γραμμοειδή επιμήκη τμήματα πλάτους 2 χιλιοστών. Τα άνθη εμφανίζονται 2-4 σε κάθε σπόνδυλο, σε πυκνή ταξιανθία στάχυ που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του βλαστού. Τα βράκτια της ταξιανθίας μοιάζουν με τα φύλλα, και είναι μεγαλύτερα του κάλυκα. Ο κάλυκας 5 περίπου χιλιοστά με τριγωνικούς οξείς λοβούς. Η στεφάνη είναι κίτρινη φωτεινή με πορφυρά στίγματα σε σειρά. Το άνω χείλος περιλαμβάνει δύο μικρά δόντια, ενώ στο κάτω χείλος ο κεντρικός λοβός είναι καρδιοειδής και πολύ μακρύτερος από τους πλευρικούς. Ο στύλος και οι στήμονες προεξέχουν ελάχιστα. Ο καρπός αποτελείται από 4 μερικάρπια ωοειδή, δικτυωτά περίπου 3 χιλιοστά, τα οποία χωρίζονται όταν ωριμάσουν. Ανθίζει από το Μάρτιο έως τον Οκτώβριο.

Βιότοπος: Εμφανίζεται διασκορπισμένο σε μακκία βλάστηση, χέρσα χωράφια, λιβάδια, άκρες δρόμων έως τα 1500 μέτρα.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Φυτό των παραμεσόγειων χωρών, επεκτεινόμενο στην Κ. και Δ. Ευρώπη και ανατολικά έως το Ιράν.

Πληροφορίες: Επίδραση εκχυλισμάτων του φυτού Ajuga chamaepitys στην πράσινη αφίδα της ροδακινιάς Myzus persicae. Δεν εμφανίζει μεγάλους πληθυσμούς. 

0

Salvia officinalis, L.

 Κοινή ονομασία: Σάλβια η φαρµακευτική, ελελίσφακος ο φαρµακευτικός, φασκοµηλιά, χαµοσφακιά, µοσχακίδη, λουσφάκι, φάσκος, καυλόχορτο, σπατζιά Greek sage, Sage, Kitchen Sage, Shop Sage.

Οικογένεια: Lamiaceae

Συνώνυμα: 

Περιγραφή: Είναι πολυετής θάμνος, ύψους 30-60 εκατοστά, έντονα διακλαδιζόμενος και πολύ αρωματικός. Ο βλαστός είναι τετραγωνικός, ξυλώδης στην βάση του, πολύκλαδος και χνουδωτός. Τα φύλλα είναι λογχοειδή, γκριζοπράσινα, με τρίχες, αντίθετα, έμμισχα, και ελαφρά οδοντωτά στην άκρη. Τα άνθη εμφανίζονται σε 3-6 αραιούς σπονδύλους, στην άκρη των βλαστών σε σπειροειδή διάταξη. η στεφάνη είναι δίχειλη, µε ιώδες χρώμα. Ο καρπός είναι σχιζοκάρπιο με 4 υποσφαιρικά μερικάρπια (κάρυα), σκούρο καφέ χρώμα. Ανθίζει από τον Μάιο έως τον Ιούλιο.

Βιότοπος: Ευδοκιμεί σε ορεινά θαμνώδη μέρη, τόσο σε θερμές όσο και σε ψυχρές περιοχές, στα νησιά και ηπειρωτική Ελλάδα έως τα 1500 μέτρα.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Φυτό της Ν. Ευρώπης στις παραμεσόγειες χώρες

Πληροφορίες: Το γένος αριθμεί 500 περίπου είδη, αλλά τα είδη της Salvia που συναντάμε στην ελληνική χλωρίδα είναι 23 από τα οποία µόνο τα 4 παρουσιάζουν εμπορικό ενδιαφέρον. Εκτός από τις χρήσεις τους σαν αρωματικό, το φυτό είναι εξαιρετικό ως φυτό κηποτεχνίας για κήπους με λίγο διαθέσιμο νερό.

Ιστορικά Στοιχεία: Το λατινικό του όνομα του γένους Salvia προέρχεται από το ρήμα «Salvare» που σημαίνει σώζω- θεραπεύω και δείχνει το ποσό πολύ εκτιμούσαν οι Ρωμαίοι το φυτό αυτό. Φυσικά ήταν πολύ γνωστό στην αρχαιότητα, όπου οι αρχαίοι Έλληνες το χρησιμοποιούσαν στα δαγκώματα των φιδιών αλλά και γενικά ως τονωτικό του μυαλού και του σώματος. Οι γυναίκες στην αρχαία Ελλάδα υποδεχόταν τους άνδρες από τον πόλεμο με ένα ρόφημα από φασκόμηλο για να "διεγείρουν" τη γονιμότητα. Ο Διοσκουρίδης το συνιστούσε για τις αιμορραγίες και για την άτακτη περίοδο. Εκτός από το Διοσκουρίδη το φασκόμηλο αναφέρεται από τον Ιπποκράτη, τον Γαληνό και τον Αέτιο.

Οι Ρωμαίοι το θεωρούσαν ιερό φυτό και φυτό της αθανασίας, μάλιστα το χρησιμοποιούσαν σε τελετές. Η συλλογή του ήταν μια ιεροτελεστία. 
Οι Άραβες θεωρούσαν ότι μπορούσε να θεραπεύσει τα πάντα. οι Κινέζοι το θεωρούν καλύτερο από το τσάι και ρωτάνε μέσω μιας παροιμίας τους «Γιατί να πεθαίνουν οι άνθρωποι όταν στον κήπο τους φυτρώνει φασκόμηλο;». 
Οι Γάλλοι το ονομάζουν ελληνικό τσάι και το χρησιμοποιούν όπως και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι όχι μόνο για φαρμακευτικούς αλλά και για μαγειρικούς σκοπούς.

Αναφέρεται ότι στην μεγάλη επιδημία πανούκλας που ξέσπασε στην Τουλούζη το 1630, κάποιοι κλέφτες λεηλατούσαν τα πτώματα χωρίς να κολλήσουν οι ίδιοι. Στη δίκη που ακολούθησε, αντάλλαξαν της ζωές τους με το μυστικό της ανοσοποίησης τους, το οποίο ήταν μια αλοιφή που κατασκεύασαν από φασκόμηλο, θυμάρι, λεβάντα και δεντρολίβανο. Περίπου μετά από έναν αιώνα τους μιμήθηκαν κάποιοι άλλοι κλέφτες προσθέτοντας σε αυτό το έγχυμα και σκόρδο το οποίο έμεινε γνωστό ως "λάδι των 4 κλεφτών" και χρησιμοποιήθηκε προληπτικά και σε άλλες επιδημίες μολυσματικών ασθενειών.

 Η καλλιέργεια της Salvia officinalis:

Εδαφοκλιματικές συνθήκες

Το φυτό αναπτύσσεται σε πολλές περιοχές, γεγονός που εξηγείτε από το ότι απαντάται σαν αυτοφυές σε πολλές περιοχές της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας και σε υψόμετρο από 0-1500 περίπου μέτρα. Αντέχει πολύ στο κρύο μέχρι -25 °C, αλλά και στις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού. Όσον αφορά το έδαφος, προτιμά εδάφη μέτριας γονιμότητας, ασβεστούχα, ηλιόλουστα, µε καλή αποστράγγιση, µε pΗ ουδέτερο ή ελαφρώς όξινο αλλά αποδίδει καλά και σε εδάφη µε pH μέχρι 8. Μπορεί να καλλιεργηθεί σε λοφώδη εδάφη και σε οροπέδια. Ακατάλληλα θεωρούνται τα βαριά και συνεκτικά εδάφη που συγκρατούν πολλή υγρασία, καθώς επίσης και τα αμμώδη.

Πολλαπλασιασμός

Το φασκόμηλο πολλαπλασιάζεται µε σπόρο που παράγεται σε αρκετή ποσότητα και σπέρνεται σε υπαίθριο σπορείο. Η ποσότητα που χρειάζεται για τη σπορά 1 m2 είναι 8-10 gr (κάθε gr περιέχει 150 περίπου σπόρους). Εξάλλου για τη φύτευση ενός στρέμματος χωραφιού απαιτούνται 7-8 m2. Ο σπόρος πρέπει να μέχρι 3 χρόνων, γιατί μετά χάνει τη βλαστικότητά του. Η σπορά μπορεί να γίνει και απευθείας στο χωράφι είτε σε όρχους είτε σε γραμμές, µε το χέρι ή µε σπαρτικές μηχανές ακριβείας. Σε αυτές τις περιπτώσεις η ποσότητα του σπόρου που χρειάζεται για ένα στρέμμα ανέρχεται σε 300-500 gr. Η καλύτερη εποχή για τη δημιουργία του σπορείου είναι οι αρχές Αυγούστου αρκεί να ποτίζεται συχνά και να προφυλάσσεται από την υπερβολική θερμοκρασία (κάλυψη µε ξερά χόρτα ή άλλα υλικά). Ο σπόρος σπέρνεται επίσης και το φθινόπωρο (Οκτώβριο) ή την άνοιξη.

Με μοσχεύματα ετησίων συνήθως βλαστών μήκους 10-12 cm που φυτεύονται για να ριζοβολήσουν σε πολύ ελαφρύ υπόστρωμα µε μίγμα τύρφης και περλίτη 1:4, και ορμόνης ριζοβολίας IBA συγκέντρωσης 2.000 ppm με μικρή σχετική υγρασία. Η ριζοβολία ολοκληρώνεται μέσα σε 70-75 μέρες, οπότε τα μοσχεύματα είναι έτοιμα για μεταφύτευση. Θεωρείται δύσκολη μέθοδος πολλαπλασιασμού. Τέλος το φασκόμηλο μπορεί να πολλαπλασιασθεί και µε έριζες παραφυάδες, τις οποίες παίρνουμε από φυτά μεγάλης ηλικίας, τις οποίες στη συνέχεια μεταφυτεύουμε στο χωράφι.

Εγκατάσταση της φυτείας

Η προετοιμασία του εδάφους περιλαμβάνει δύο οργώματα κι ένα φρεζάρισμα, ώστε το χωράφι να διατηρηθεί καθαρό από ζιζάνια. Η καλύτερη εποχή για τη φύτευση των φυτών, είναι το φθινόπωρο (Οκτώβριο – Νοέμβριο) μετά τις πρώτες βροχές. Επίσης τα φυτά μπορούν να μεταφυτευτούν και την άνοιξη (Φεβρουάριο – Μάρτιο). Η πυκνότητα φύτευσης είναι έως 2200 φυτά το στρέμμα, καθώς τα φυτά αναπτύσσονται αρκετά (0,70-1 μέτρα μεταξύ των γραμμών και 0,50-0,60 μέτρα επί των γραμμών). Τα φυτά μπορούν να μεταφυτευτούν στο χωράφι με καπνοφυτευτικές μηχανές, αν γίνουν οι κατάλληλες ρυθμίσεις. Τα φυτά αρχίζουν να αναπτύσσονται μετά από 15-20 μέρες, ανάλογα µε τις κλιματικές συνθήκες που επικρατούν την εποχή φύτευσης και από το πόσο καλά ποντίσθηκε η νέα καλλιέργεια κατά την εγκατάστασή της. καλύτερη ανάπτυξη έχουν όταν τρεις εβδομάδες μετά τη φύτευση, γίνει ένα σκάλισμα επί της γραμμής, δίνοντας έτσι ώθηση στην ανάπτυξη των φυτών.

Λίπανση

Το φασκόμηλο δεν είναι λιπασματοβόρο φυτό, όπως άλλωστε  η πλειονότητα των φυτών της οικογένειας Lamiaceae. Οι απαιτήσεις του σε άζωτο, φώσφορο και κάλιο είναι χαμηλές γι' αυτό μπορεί να καλλιεργηθεί χωρίς λίπανση. Συνιστάται ετησίως λίπανση µε 7-8 μονάδες Ν, 8-10 μονάδες Ρ₂Ο₅ και 8-10 μονάδες Κ₂Ο σε περίπτωση συμβατικής καλλιέργειας, ή καλά χωνεμένης κοπριάς σε βιολογικές καλλιέργειες. Για τα ελληνικά δεδομένα 20-30 κιλά/στρέμμα φωσφορικής αμμωνίας, θεωρούνται ικανοποιητικά. Υψηλή αζωτούχος λίπανση έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση του φυλλώματος, αλλά και αντίστοιχη μείωση της περιεκτικότητας σε αιθέριο έλαιο.

Άρδευση

Γενικά το φασκόμηλο μπορεί να καλλιεργηθεί χωρίς άρδευση. Άρδευση απαιτείται µόνο κατά την εποχή εγκατάστασης των φυτών. Στην συνέχεια η καλλιέργεια αναπτύσσεται ως ξηρική χωρίς απαιτήσεις σε νερό. Σε εξαιρετικά όμως ξηρά καλοκαίρια και εφ’ όσον επιζητείται μια δεύτερη συγκομιδή το φθινόπωρο καλό είναι να μην αφήνεται το φυτό απότιστο. Πρέπει όμως να λαμβάνεται υπόψη, ότι τα ποτίσματα ευνοούν και την ανάπτυξη των ζιζανίων, αφού τα ζιζάνια αξιοποιούν το νερό καλύτερα από τα φυτά του φασκόμηλου.

Ζιζανιοκτονία

Η καταστροφή των ζιζανίων αποτελεί βασική καλλιεργητική φροντίδα. Σε βιολογική καλλιέργεια τα σκαλίσματα και τα βοτανίσματα αποτελούν τη μοναδική λύση. Σε συμβατική καλλιέργεια μπορεί να γίνει χρήση ζιζανιοκτόνων.

Εχθροί και ασθένειες

Δεν έχουν αναφερθεί εχθροί ή ασθένειες στην καλλιέργεια του φασκόμηλου, που να παρουσιάζουν οικονομικό ενδιαφέρον. Αυτό είναι άκρως ενθαρρυντικό για να προχωρήσει κανείς σε βιολογική καλλιέργεια. Το μοναδικό παράγοντα, που θα πρέπει να λάβει υπόψη κάποιος, είναι η αποφυγή της εγκατάστασης σε υγρά και βαριά εδάφη, Σε αυτή την περίπτωση παρουσιάζονται πολλές σηψηρριζίες. Η βιολογική καλλιέργεια του φασκόμηλου είναι πολύ εύκολη γιατί έχει ανάγκη από λίγη οργανική λίπανση και σπάνια απαιτεί επεμβάσεις φυτοπροστασίας.

Συγκομιδή

Συλλέγεται το υπέργειο τμήμα των φυτών, 5 εκ. πάνω από το σημείο της πρώτης διακλάδωσης του βλαστού, ώστε να υπάρχει δυνατότητα αναβλάστησης από τους οφθαλμούς της βάσης του φυτού. Οι περισσότεροι πάντως συνιστούν η κοπή να γίνεται στο στάδιο της πλήρους άνθησης όταν προορίζεται για παραγωγή αιθέριου ελαίου και λίγο πριν την άνθηση, όταν προορίζεται για παραγωγή ξηρής δρόγης. Η συλλογή γίνεται όταν οι σπόροι στο μέσο της ταξιανθίας πάρουν χρώμα καφετί. Όταν οι κλιματολογικές συνθήκες είναι ευνοϊκές και με κατάλληλες καλλιεργητικές φροντίδες (καθαρή από ζιζάνια, πότισμα σε περίοδο ξηρασίας, κλπ), η καλλιέργεια μπορεί να δώσει και δεύτερη συγκομιδή στις αρχές φθινοπώρου, από το δεύτερο έτος και μετά. Σε περίπτωση δεύτερης συγκομιδής ο καλύτερος συνδυασμός απόδοσης είναι η πρώτη συγκομιδή να γίνεται στο στάδιο της πλήρους άνθησης και να χρησιμοποιείται για παραγωγή αιθέριου ελαίου και η δεύτερη συγκομιδή, που συνήθως έχει λιγότερα άνθη, για δημιουργία ξηρής δρόγης.

Αποξήρανση

Η αποξήρανση και η συντήρηση της φασκομηλιάς δεν διαφέρει σημαντικά από τα άλλα είδη της οικογενείας Lamiaceae. Οι βλαστοί, που έχουν συλλεχθεί οδηγούνται σε ειδικά ξηραντήρια ή συσκευάζονται σε δέματα και ξηραίνονται  σε σκιερό μέρος με πολύ καλό αερισμό κρεμώντας τα ανάποδα σε θερμοκρασία μικρότερη των 40 ⁰C. Χρειάζεται τακτική ανάδευση για να διατηρηθεί το φυσικό χρώμα και να μην προκληθεί μαύρισμα. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να αποφεύγεται το φως και οι υψηλές θερμοκρασίες, που υποβαθμίζουν τόσο την ποιότητα όσο και την εμφάνιση του φυτού.

Αποδώσεις

Η απόδοση σε ξηρή δρόγη φύλλων, µε δύο συγκομιδές σε μια χρονιά, από φυτεία 2 ετών και άνω, μπορεί να φθάσει τα 700 κιλά/στρέμμα. Εάν οι εδαφοκλιματικές συνθήκες είναι κατάλληλες και γίνονται κάθε χρόνο οι απαραίτητες καλλιεργητικές περιποιήσεις, η διάρκεια της ζωής του φασκόμηλου ανέρχεται σε 12 – 15 χρόνια.

Αιθέριο έλαιο

Το αιθέριο έλαιο παράγεται σε αδενικές τρίχες που βρίσκονται κυρίως στην κάτω επιφάνεια του φύλλου. Παραλαμβάνεται µε υδροαπόσταξη. Το περιεχόμενο αιθέριο έλαιο για την περιοχή της Ηπείρου είναι 1.0 – 2.3 % (v/w) και οι μεγαλύτερες τιμές παρατηρούνται Ιούλιο – Αύγουστο. Σε παγκόσμιο επίπεδο αναφέρεται περιεκτικότητα 0.8 – 2.5 % (v/w). Η δρόγη είναι πλούσια σε φλαβονοειδή (1–3 %). Περιέχει επίσης θουγιόνη, κινεόλη, λιναλόλη, βορνεόλη, καμφορά, σαλβένιο και πινένιο, τανίνες, τριτερπενοειδή, οιστρογόνες ουσίες, ρητίνη. Η περιεκτικότητα σε α- και β-θουγιόνη, η κινεόλη και η καμφορά, καθορίζει και την εμπορική αξία του.

Χρήσεις

Είναι φυτό αρωματικό, φαρμακευτικό και μελισσοτροφικό. Η δρόγη του χρησιμοποιείται ως αφέψημα, στη μαγειρική σαν άρτυμα, αλλά και σαν μέσο αρωματισμού και συντήρησης σε πολλά τρόφιμα. Το φυτό θεωρείται ότι έχει και εντομοαπωθητικές ιδιότητες.

Βιβλιογραφία

Σκρουμπής Β. 1985. «Αρωματικά φυτά και αιθέρια έλαια». Εκδόσεις Γιαχούδη – Γιαπούλη. Θεσσαλονίκη.

Σκρουμπής Β. 1998. «Αρωματικά, φαρμακευτικά και μελισσοτροφικά φυτά της Ελλάδας». Αγρότυπος. Αθήνα.

Κουτσός Θ.Β. 2006. «Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά. Βοτανική ταξινόμηση, Οικολογία, Καλλιεργητικές οδηγίες, Χρήσεις». Εκδόσεις ΖΗΤΗ, Αθήνα 

Μαλούπα Ε., Γρηγοριάδου Κ., Λάζαρη ∆., Κρίγκας Ν. 2013. «Καλλιέργεια, μεταποίηση και διασφάλιση ποιότητας των ελληνικών αρωματικών φαρμακευτικών φυτών. Βασικές αρχές καθετοποιημένης παραγωγής». ΓΕΩΤ.Ε.Ε. Παράρτημα Ανατ. Μακεδονίας. Καβάλα.

0

Crepis rubra, L.

Κοινή ονομασία: Κρεπίς η ερυθρή, πικραλίδα, μαρουλίτσα, Pink Hawksbeard, Red Hawksbeard

Οικογένεια: Asteraceae

Συνώνυμα: Crepis incarnata Vis. - Picris rubra (L.) Lam.

Περιγραφή: Μονοετές ποώδες φυτό με ύψος έως 50 εκατοστά. Τα κατώτερα φύλλα είναι οδοντωτά ή πτεροσχιδή στενότερα στο μίσχο και σχηματίζουν ρόδακα. Τα ανώτερα λογχοειδή ή γραμμοειδή. Τα κεφάλια είναι μονήρη, όλα τα ανθίδια γλωσσοειδή και με ρόδινες ή σπάνια λευκές, αποχρώσεις περίπου 4 εκατοστά διάμετρο. Τα αχαίνια καφέ με μακρύ ράμφος. Ανθίζει από Απρίλιο έως Ιούνιο.

Βιότοπος: Σε πετρώδεις και ηλιόλουστες θέσεις έως τα 1000 μέτρα. Δημιουργεί μεγάλους πληθυσμούς.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Μεσογειακό είδος με ευρεία κατανομή,

Πληροφορίες: Η C. rubra είναι το μόνο είδος, από τα περίπου 20, του γένους με ρόδινα άνθη ενώ τα υπόλοιπα έχουν κίτρινα. Χρησιμοποιείται εκτεταμένα σε μπορντούρες και φυσικά αστικά λιβάδια στην κηποτεχνία. Είναι λαχανευόμενο, βρώσιμο είδος

0

Onosma erecta, Sm.

 Κοινή ονομασία: Όνοσμα το όρθιο, ξυλόθρουμπο.

Οικογένεια: Boraginaceae

Συνώνυμα: Onosma laconica Boiss. & Orph.

Περιγραφή: Είναι πολυετής πόα, με ανερχόμενους βλαστούς και λευκές, πυκνές αστεροειδείς τρίχες και ύψος που μπορεί να φτάσει τα 30 εκατοστά. Τα φύλλα του είναι κατ’ εναλλαγή, αντωοειδή ή λογχοειδή, καλυπτόμενα με πυκνές λευκές αστεροειδείς τρίχες, διογκωμένες στην βάση τους. Τα άνθη σχηματίζουν ταξιανθία πυκνού κρεμαστού βοστρύχου. Ο κάλυκας φέρει τρίχες, είναι πράσινος και διαιρείται σε πέντε γραμμοειδείς οξύληκτους λοβούς. Η στεφάνη είναι κυλινδρική, με πέντε λοβούς, κίτρινη με μήκος 20-25 χιλιοστά. Ανθίζει από Απρίλιο έως Μάιο.

Βιότοπος: Σε βραχώδεις θέσεις.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Είναι ενδημικό φυτό της Κεντρικής Ελλάδας και της Πελοποννήσου.

Πληροφορίες: Το όνομα του γένους Onosma προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις όνος & οσμή. Η φωτογραφία είναι από την Δίρφη.

0

Anthyllis vulneraria, subsp. rubriflora (DC.) Arcang.

Κοινή ονομασία: Ανθυλλίς η τραυματική, Ladies' Fingers, Kidney-vetch, Common Kidney vetch.

Οικογένεια: Fabaceae

Συνώνυμα: Anthyllis praepropera (A. Kern.) Beck - Anthyllis rosea Willk. - Anthyllis spruneri (Boiss.) Beck - Anthyllis vulneraria subsp. praepropera (A. Kern.) Bornm. - Anthyllis vulneraria subsp. spruneri (Boiss.) Bo

Περιγραφή: Πολυετής πόα με κατακείμενους ή όρθιους βλαστούς, μη ξυλώδης στην βάση τους με ύψος 5-30 εκατοστά. Τα φύλλα είναι κυρίως περιορισμένα στο κατώτερο μισό του βλαστού, κατ΄ εναλλαγή, με 1-6 ζεύγη φυλλαρίων, με το επάκριο πολύ μεγαλύτερο από τα υπόλοιπα και αραιά τριχωτά στην κορυφή. Τα κατώτερα φύλλα, είναι συνήθως μετασχηματισμένα σε ένα μεγάλο ελλειπτικό, επάκριο φυλλάριο. Τα άνθη εμφανίζονται σε ταξιανθία 1-2 σφαιρικού βότρυ στην άκρη του βλαστού. Η ταξιανθία περιβάλλεται με μεγάλα παλαμοειδή φυλλάρια, διηρημένα μέχρι τουλάχιστο το μισό του μήκος. Ο κάλυκας είναι συνήθως πορφυρός, ασύμμετρα διογκωμένος, τριχωτός με βραχύς οδόντες. Η στεφάνη έχει μήκος 15 περίπου χιλιοστά με γαλακτώδες ή ρόδινο χρώμα. Ο καρπός είναι χέδρωπας και παραμένει στην στεφάνη κατά την ωρίμανση. Ανθίζει από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο.

Βιότοπος: Φύεται σε λιβάδια και βοσκοτόπια, σε θαμνώδεις και πετρώδεις πλαγιές, ξέφωτα Δασών και κορυφογραμμές έως τα 2400 μέτρα.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Στην Κεντρική και Ανατολική Μεσόγειο από τις Βαλεαρίδες Νήσους έως το Ισραήλ.

Πληροφορίες: Η ανθοφορία συνεχίζεται για πολλές εβδομάδες, ιδιαίτερα σε δροσερές περιοχές το καλοκαίρι και μαζί με τις μικρές απαιτήσεις του, σε έδαφος και νερό, καθιστούν το φυτό ελκυστικό για χρήση στην κηποτεχνία.

0

Alkanna pindicola, Hausskn.

Κοινή ονομασία: Αλκάννα της πίνδου

Οικογένεια: Boraginaceae

Συνώνυμα: 

Περιγραφή: Διετής ή πολυετής πόα, με αδενώδεις τρίχες, ξυλώδης στη βάση. Οι βλαστοί δεν είναι όλοι ανιόντες, έντονα διακλαδισμένοι στο ανώτερο τμήμα, με ύψος 30-50 εκατοστά. Τα φύλλα του βλαστού είναι άμισχα, ωοειδή-λογχοειδή, οξύληκτα, 3-6 εκατοστά. Αυτά της βάσης αντιλογχοειδή έως 10 εκατοστά. Τα άνθη εμφανίζονται σε κυματοειδή τα ταξιανθία, με βράκτια όμοια με τα φύλλα, στενότερα, διπλάσια του κάλυκα. Η στεφάνη είναι κυλινδρική, αραιά τριχωτή, ωχροκίτρινη με καστανές νευρώσεις. Ο καρπός είναι μικρό κάρυο. Ανθίζει Μάιο και Ιούνιο.

Βιότοπος: Σε ξηρά λιβάδια, ξέφωτα δασών. πετρώδεις θέσεις, οφιόλιθους, από 300-1600 μέτρα.

Εξάπλωση - Καταγωγή: Ενδημικό των Ν.Κ. Βαλκανίων

Πληροφορίες: 

0